Tamezwarut
الأولى
Homepage
Murakuc
المغرب
Morocco
Dzayer
الجزائر
Algeria
Lmed Tamaziɣt
تعلم الأمازيغية
Learn Berber
Tamkaṛḍit Tamaziɣt
المكتبة الأمازيغية
Berber library
Amawal Amaziɣ
القاموس الأمازيغي
Berber dictionary

Tifelwit n Babil



 
Muḥemmad Aɣezzaf

Tifelwit n Babil

Aduney ger uqerdal d ufatir nnes.

Aya iga aduney (dialogue) ger yan uqerdal (le seigneur) d ufatir (l’esclave) nnes ikka-d azikdu (provenance) n Babil azayku (attayen n ugim (mille) amezwaru n dat tallit i yan umedcal udrig (écrivain inconnu).

Ar issefriqqis (refléter) amutel (l’embarras) d uɣjaf (l’inquiétude) n uqerdal d uzday nnes agemnan (organique) d uεsiq (dialectique) aked ufatir nnes aha ur telli gi-s tibḍi.

-Sseɣd i a afatir.

-Ha-yyi a aqerdal inu.

-Sedderf, awey-id asanyu, sseb (préparer) t mar ad dduɣ s ubergmmi (le palais).

-Ddu a aqerdal inu ddu, ddiɣ ad iliɣ ddaw usnara nnec (à votre disposition).

-Uhu, a afatir. Ur nniɣ ad dduɣ s ubergmmi, ursar ddiɣ.

-Xi tteddu a aqerdal inu, xi tteddu. Waqila ad teddud g yan ubrid nna ur tessined. Aṭers, ad ci tegṛaẓ s yiḍ d wazal.

**********************

-Sseɣd i a afatir.

-Ha-yyi a aqerdal inu, ha-yyi.

-Ssedrf i awey-id aman far ad ssirdeɣ ifassen inu, ad ččeɣ imecli inu.

-Mmeclew a aqerdal inu. Aweɣ-id tiremt nnec g yat tikkelt d tayyaḍ.

Han uya ar isswunfu tabayyut zeg icεafen. Aha ar ittsegwam (provider) «Cemc» wanna isɣusen ifassen nnes.

-Uhu, a afatir inu, ur nniɣ ad ččeɣ. Ur nniɣ ad ssirdeɣ ifassen inu.

-Adur tsettad a aqerdal inu. Adur tsettad. Laẓ d učči. Fad d uswi, ma ay d innuɣber gi-sen ufgan?

**********************

-Sseɣd i a afatir inu.

-Ha-yyi a aqerdal inu. Ha-yyi.

-Ɣetseɣ ad sekreɣ taɣyamt (la famille) inu, ad uruɣ icirran.

-Sker t a aqerdal inu, ad ac ilin icirran.

-Ra ad ttusaɣ tgemmi s traksut. Afgan ittawlen ar iggar iɣef nnes ger iwsan n umecwaḍ (qui frappe par un fouet) nnes. Ur ittuyaqqil ad iṣubeṛ aha idgey (accepter).

- Heyya ṣubeṛ a aqerdal inu. Sker taɣyamt aha sku tigemmi.

-Uhu, ur nniɣ ad t i sekreɣ. Ur nniɣ ad skuɣ tigemmi.

-Adur teskared a aqerdal inu. Unna iddan g ubrid ddeɣ ad isserdel tigemmi n ibba nnes.

**********************

-Sseɣd a afatir inu .Sseɣd.

-Ha-yyi a aqerdal inu .Ha-yyi.

-Ra ad ḥriyeɣ yan ugeṛwel.

-Ḥrey ageṛwel a aqerdal inu. Hat mec ur teskired zi mani di ttawid iḥruyen
nnec ma ay d ac ittawsen ad tekkʷured adis nnec?

-Uhu a afatir inu. Ur nniɣ ad sekreɣ ageṛwel. Ur nniɣ ad t sekreɣ. Ursar t skireɣ.

-Adur teskared a aqerdal inu. Xi skar. Han ageṛwal da ittunɣa, neɣ da ittyazu ilem nnes, neɣ ar as ttuseɛmukec (avoir l’oeil écrasé) tiṭ nnes neɣ da ittucehbaḍ (être arrêté) aha ittyager g uɣezzu (la prison).

**********************

-Sseɣd a afatir inu.

-Ha-yyi a aqerdal inu. Ha-yyi.

-Ddiɣ ad ḥmumleɣ yat tesdent a afatir inu.

-Ḥmumel a aqerdal inu. Ḥmumel. Han aneḥmamal ar ittettu anirey nnes ar
ittekẓaε ugʷud nnes.

-Uhu a afatir inu. Ur nniɣ ad ḥmumleɣ awed yat tesdent.

-Adur t teḥmumled a aqerdal inu. Xi tteḥmumul. Han taytect tga iselli d iɣizi (le creux), aɣiɣa (le gouffre) d traksut (le piège) d usigʷmer (outil pour chasser).

Tasdent tga tawga (le poignard) n wuzzal (le fer) usnin ittegzamen taqerfat n urgaz.

**********************

-Sseɣd i a afatir inu. Sseɣd. Sedderf. Sedderf. Awey-id aman ad ssirdeɣ afus inu
mar ad sfuskuɣ i ucamin inu.

-Sfusku a aqerdal. Sfusku aha ssenked amεerqed nnec i ucamin nnec.

Han wanna issnekden imεerqaden i ucamin nnes ad as teṛceq ɣif usaqas nna isker, hat ar issenfal aṛḍal s uṛḍal, ar ittrara amerwas s umerwas.

-Uhu a afatir inu. Ur nniɣ ad sfuskuɣ i ucamin inu.

-Adur tesfuskud a aqerdal inu. Xi sfusku. Yuccel ad iddu ucamin ḍaṛac amm uydi swa itter ac ad as tessenked isabiren (les rites) neɣ itter ac ad as tefrud abawis (le devoir) neɣ ca n usekkin yaḍen.

**********************

-Sseɣd i a afatir inu. Sseɣd.

-Ha-yyi a aqerdal inu. Ha-yyi.

-Qenna ad ṛeḍleɣ i medden.

-Ṛḍel asen a aqerdal inu. Ṛḍel. Hatin ar ttɣiman yirden d irden i umeṛḍal ar itturnu umaεin (l’acquis) nnes.

-Uhu a afatir inu. Ur nniɣ ad ṛeḍleɣ i awedyan. Ur nniɣ ad sekreɣ aya war ḍaṛas.

-Adur teskared aya a aqerdal inu. Xi skar. Han aṛḍal amm uḥmumel aha tga trarit n uṛḍal zund irew n iḥenjiren. Ra ad ččin irden nnec, ra ad ɣif-c gren tagat (la malédiction) nsen. Aha kksen ac iɣabiren (les intérêts) nnec nna tezzred.

**********************

-Sseɣd i a afatir inu. Sseɣd.

-Ha-yyi a aqerdal inu. Ha-yyi.

-Qenna ad smeḍkeɣ (donner la charité) tiremt i wayt usun (le village) inu imeẓlaḍ.

-Smeḍk a aqerdal. Smeḍk. Unna ittsemḍaken ar as itturnu umaɛin nnes g wamad.

-Uhu, a afatir inu, ur nniɣ ad smeḍkeɣ i imeẓlaḍ n wusun inu.

-Adur teskared a aqerdal inu. Adur tteggad. Qenna ad awin akkʷ irden nnec aha gren ɣif-c tagat.

-Sseɣd i a afatir inu. Sseɣd.

-Ha-yyi a aqerdal inu. Ha-yyi.

-Qenna ad ssnekdeɣ (présenter) yat tuqdict (un service) i tmazirt inu.

-Ssenked a aqerdal inu. Ssenked. Unna iskaren ayennaɣ ad isserɣud Merdux tawuri nnes.

-Uhu, a afatir inu, ur nniɣ ad snekdeɣ tuqdict i tmazirt inu.

-Adur teskared a aqerdal inu. Xi skar. Ggafey s ɣif ilutimen (les tas) n txendaccutin (maisons en ruine) aha tteddu dinnaɣ day seksiw taqecca (le crâne) n imajjyalen d imazdaren. Ma ay d igan amerεay d umerεiy dig-sen?
Ma ay d igan amettilles (le malfaiteur) d umeṛwi?

-Sseɣd i a afatir inu. Sseɣd.

-Ha-yyi a aqerdal inu. Ha-yyi.

-Ma ay d yufen?

-Ayenna yufen ad ittudza uḥengi nnec d ugṛeḍ inu. Ayenna yufen ad c i gren ɣ
ilel aha gren i gi-s. Matta wadda mi tɣezzif tiddi nnes alley iggufey s igenna?
Matta wanna mi rkiyen (être large) yiɣaṛiwen nnes alley izdel amaḍal amazdar?

-Uhu a afatir inu. Ra ad ci neɣ aha azneɣ c cey d amezwaru s dinnaɣ.

-Ur inni ad isnekmer (subir) uqerdal inu ad idder ffir-i cṛaḍ n wussan.

**********************

Zeg wammas n uduney ddeɣ ad nzutef (découvrir) is ur iswanfa uqerdal g uqarid (l’autorité) nnes uklic (absolu). Aha adday ur illi yan uqarid amenkas (l’opposant) ar t isseṭẓam, ar t issersan. D uya ar itteɣsay yan uwalif ɣif ugama (la nature) n wamun ameqrarad (autoritaire). Ifatiren ar sgirifen (souffrir) g ukucer (la misère), iqerdalen ar sgirifen x ursan.

Ayennaɣ as adday iseqsa uqerdal aweṛḍnas (le serviteur) nnes ɣif mayd yufen ar as ittrara is yuf ad mmten (mourir) akkʷ s sin id-sen, s unaba n untal n usanaḍ yaṭṭun iwdan ɣif iqerdalen d yifatiren d usertel (la constitution) n usanaḍ (le système) ibeddan ɣif tikkusla (l’égalité).

Han asanaḍ ibeddan ɣif tikkusla netta ay d igan inezgi (apte) n wad issecred (réaliser) amgureg d utkar neɣ ayenna issefra ufatir s unejgugel ar igenna d uzdal (l’adoption) n umaḍal amazdar.

Maca aqerdal iɣtes ad ineɣ afatir nnes. Mac afatir isseɣmes (informer) t s yat tzemna (la sagesse) yaḍen t igan ad igez acal ffir as g cṛaḍ wussan, minzi afatir ay d ittasin amaḍal n uqerdal ɣif uɣṛuḍ nnes. Iɣ intel (disparaître) ufatir ad intel akid-s umaḍal d uqerdal nnes.

Ityi / Référence:

جذور الاستبداد. قراءة في أدب قديم.
د. عبد الغفار مكاوي.
موقع الحوار المتمدن الإلكتروني.

Iẓeɣran n uqrured. Taɣuṛi g tsekla taqburt.
Dr. Ɛebd El-ɣeffaṛ Mekkawi.

Ani n ugratsa n uduney aneɣṛaṛam.

Ilez zeg Teɛṛabt s Tamaziɣt: Aɣazaf Muḥemmad

Tagrest n 2965 / 2015








 
Iwenniten n imeɣṛan
تعليقات القراء
Readers' comments


comments powered by Disqus
 


Tamezwarut
الأولى
Homepage
Murakuc
المغرب
Morocco
Dzayer
الجزائر
Algeria
Lmed Tamaziɣt
تعلم الأمازيغية
Learn Berber
Tamkaṛḍit Tamaziɣt
المكتبة الأمازيغية
Berber library
Amawal Amaziɣ
القاموس الأمازيغي
Berber dictionary